De Vergeten Kortebaan: Hilversum

1 maart 2019 08:49

In 2019 is het kortebaancircus te gast in 26 verschillende kortebaanplaatsen. De afgelopen decennia werd er echter in ruim honderd verschillende dorpen en steden gekoerst. In de rubriek ‘De vergeten kortebaan’ duiken we de historie in en gaan op zoek naar de plekken waar ooit de beste sprinters van Nederland door de straten denderden. In deel 21: Hilversum (en andere langebanen).

De drafbaan in Hilversum was jarenlang het uithangbord van de Nederlandse drafsport. Zo was de baan in 1953 de eerste baan van Nederland met verlichting langs de baan, zodat er ook ’s avonds kon worden gekoerst. Vooral de meetings op dinsdagavond werden bijzonder goed bezocht. Datzelfde jaar kreeg Hilversum ook als eerste de beschikking over fotofinishapparatuur. Tijdens de jaren ’70 en ’80 werd er ook de Prijs der Giganten verreden en maakten jaarlijks de beste dravers van Europa hun opwachting in Hilversum.

De eerste draversmeeting in Hilversum vond op 21 mei 1925 plaats. In juni 1920 opende Hilversum een sportpark langs de Soestdijkerstraatweg, waarna er in 1923 werd begonnen met het aanleggen van een draversbaan rond vier voetbalvelden. De baan kreeg een stallencomplex voor 48 paarden, waar destijds een jonge Willem Geersen graag gebruik van maakte.

Zwaar weer

Tijdens de jaren ’30 kwam de drafsport in zwaar weer en in 1935 ging Hilversum ter ziele. In 1938 werd de Paarden Sport Vereniging Hilversum opgericht en maakte Hilversum een doorstart. Dat jaar organiseerden zij ook eenmalig een kortebaan over de ‘s-Gravelandscheweg. Deze koers werd gewonnen door Zoo Doorlooper met Willem Geersen, die tijdens de finale afrekende met Ginaporta en A. Makken. De pupil van Geersen kende in 1938 een topseizoen met maar liefst zes overwinningen en twee tweede plaatsen en was na Zus Braun het meest verdienende paard op de kortebaan.

In 1938 werd de kortebaan van Hilversum niet op de drafbaan verreden, maar op het parkoers over de ‘s-Gravelandscheweg. Dranghekken ontbreken. (Foto: Mevr. Verver-Leeuwenkamp via Archief NDR)

Tijdens de jaren ’90 kreeg de drafsport opnieuw te maken met een flinke dip en kwam de PSV Hilversum in financiële problemen. Dat deed de gemeente Hilversum besluiten het terrein te verkopen aan Nike, die op het terrein zijn Europese hoofdkantoor wilde vestigen. Op 26 oktober 1997 sloot Hilversum, na 28.398 draverijen, zijn poorten.

Met het geld dat werd ontvangen, hoopte de organisatie in Hilversum een doorstart te kunnen maken in Almere. Toen dat plan definitief niet doorging werd er in 2010 flink geïnvesteerd in de tribune van Alkmaar, die grondig werd gerenoveerd. Een jaar eerder werd de Stichting Grasbaan Hilversum opgericht en wordt er sindsdien elk jaar op gras gekoerst in Hilversum.

Verruimen

Maar voordat Hilversum in 1997 van de drafsportkaart verdween, werden er op het complex twee kortebanen verreden. De eerste werd in 1995 gewonnen door Flow de Monpelou met Huib van den Heuvel op de sulky (foto boven). De merrie van trainer Simon Woudstra was in 1993 al aan haar kortebaanloopbaan begonnen door haar eerste start in Roden direct om te zetten in een overwinning. In 1994 mislukten haar eerste twee starts, maar sloeg ze toe in De Lier door My Twain, dat seizoen de beste sprinter in circuit, tijdens de finale met gemak te kloppen. Deze zege werd gevolgd door een prima overwinning in Heemskerk. Helaas liep ze na deze successen tegen een starthandicap aan en liepen deelnames in Purmerend en Roden op niets uit.

Tijdens de wintermaanden van 1994 en 1995 besloot de Kortebaanbond de winsomgrenzen flink te verruimen. De grens voor een starthandicap van tien meter lag eerst op 17.500 gulden, maar deze werd opgetrokken naar 25.000. Goed nieuws voor paarden zoals My Twain, Jenny Bowler en Speedy Jace, maar ook voor Flow de Monpelou. De merrie was weer helemaal in haar element en op de Hilversumse drafbaan liet tijdens de finale Speedy Jace achter zich. Pas in Hillegom bereikte ze opnieuw een finale, waarmee ze de winsomgrens definitief overschreed. In 1996 kwam ze nog één keer aan de start, zonder succes.

Dat gaat maar net goed bij de finish op de drafbaan in Hilversum! De keurmeester kan de aanstormende Faith Princess met Gerrit Bosman (rechts) en Gina Notice net ontwijken. (Foto: Archief NDR)

De winnaar van de tweede editie was Farah Winnester. De merrie begon in 1994 aan de hand van Cees Imming aan haar sprintcarrière en won na enkele starts voor het eerst in Hoorn. Een jaar later volgde een prima zege in Venhuizen. Haar beste seizoen beleefde ze in 1996, waarin ze in in zeventien starts zeven keer in het prijzengeld draafde. Ze won dat seizoen één keer; in Hilversum. Tijdens de finale rekende ze af met Beauty Apache en Guus Knijnenburg. In 1997 begon ze met een vijfde plaats in Wognum. Nadat ze finale van Venhuizen -haar 38e start op de kortebaan- had verloren van Jollification en Aad Pools werd abrupt een punt achter haar loopbaan gezet. Ze had de winsomgrens van 25.000 gulden overschreden en een handicap van tien meter, op vierjarige paarden zelfs vijftien meter, was te veel van het goede.

Combinatie

De combinatie van korte- en langebaan werd in Hilversum niet door iedereen gewaardeerd. ‘Kortebaan duurde lang’ was de kop boven het verslag van deze meeting in de Draf&Rensport. “De bakermat van de drafsport koppen alle communiqués van de kortebaan-enthousiastelingen en de kweekvijver voor langebaanbezoek. Zullen we nu maar eens stellen dat de kortebaan een leuke sport is, het starten heeft zelfs iets fascinerends en dat er soms van spannende ritjes sprake is, maar dat van die kweekvijver etc. is volstrekte onzin.” Nee, de niet meer te achterhalen schrijver van het artikel vond de combinatie van het sprint- en het duurwerk weinig geslaagd.

Wellicht had hij een punt. Ook tijdens de recente combinaties van lange- en kortebaan op Duindigt lukte het niet om beide disciplines soepel met elkaar te verenigen. De kortebaan van 2006, met als winnaar een sublieme Timothy’s Way, stond in het teken van het 75-jarig bestaan van de Kortebaanbond. In 2015 pakte Duindigt uit met de ‘Dag van het Paard’, maar mede door de tropische weersomstandigheden werd dit evenement geen succes. Dat deed niets af aan de weergaloze prestatie van Blackpearl Trans R met Manon Pools, die ondanks een starthandicap van tien meter, met een geweldige overmacht naar de zege sprintte. Winnen vanaf 310 is in deze tijden alleen de absolute legendes gegeven en is een prestatie die wellicht nooit meer wordt herhaald. Vorig jaar won Pools opnieuw; dit keer met Doc Holiday. Tijdens deze gecombineerde meetings bleek echter opnieuw dat beide disciplines elkaar in de weg zaten in plaats van dat ze elkaar sterker maakten.

Nootdorp

Wat dat betreft pakte de organisatie in Nootdorp het anders aan. Tijdens de tweede helft van de jaren ’90 vond daar de kortebaan weliswaar op de drafpiste plaats, maar werd deze niet gecombineerd met langebaankoersen. Illowa Diamond won met Huib van den Heuvel op de sulky de eerste editie. De combinatie versloeg tijdens de finalefase van de koers achtereenvolgens Rappil, de smaakmaker van de middag, en Jim Jam Rozz. Beide paarden werden gereden door Ruud Pools, die tijdens die jaren een heus schrikbewind voerde op de kortebaan met zes opeenvolgende kampioenschappen bij de pikeurs.

Guus Knijnenburg won zijn thuiswedstrijd in Nootdorp twee keer. In 1997 met de sterke Beauty Apache en in 1999 met Icaros van Venlo. Jan van Dooyeweerd jr. zorgde voor de grootste surprise van het seizoen door in 1998 te winnen met de debuterende Jade Groenhof. De merrie betaalde bijna 91 tegen één uit en bezorgde haar pikeur zijn eerste en voorlopig enige kortebaanzege.

Schijntje

Naast Duindigt, Hilversum en Nootdorp organiseerde ook Wolvega ooit een kortebaan op zijn baan. Dat was in 1936 met als plaats van handeling het sportpark Lindenoord in het centrum van Wolvega, waar tot en met 1991 werd gekoerst. Tijdens deze jaren lieten de grote trainers de kortebanen in Friesland links liggen, mede omdat het prijzengeld niet in verhouding stond met de bedragen welke in westen van het land werden uitgekeerd. Zo leverde de eerste plaats in de A-draverij van Wolvega 35 gulden op, een schijntje met wat er met een zege in bijvoorbeeld Purmerend (400), Beverwijk (400), Zaandam (500) en Medemblik (400) kon worden opgestreken.

Blackpearl Trans R zorgde in 2015 voor een stunt van de bovenste plank door op het ‘heilige gras’ van Duindigt te winnen vanaf 310 meter.

Met gebrek aan de echte toppers won Welmoed de kortebaan in Wolvega, die werd verreden over een afstand van vierhonderd meter. De pupil van J.van Gosliga was tussen 1934 en 1942 bijzonder succesvol tijdens deze kleinere kortebanen met in totaal 32 overwinningen. Dat Welmoed echter nooit in dezelfde lijstjes wordt vermeld als Allouez, O Marijke, Wala en Viva’s Limburgia komt door het gewonnen bedrag aan prijzengeld. Dat kwam na negen seizoenen net boven de 1000 gulden uit, een bedrag dat Allouez alleen al tijdens zijn eerste jaar op de kortebaan in 1939 met 1.764 gulden aan prijzengeld ruimschoots overtrof.

Met een kortebaan over vierhonderd meter week Wolvega af van het gebruikelijke protocol op de kortebaan, iets wat Duindigt in 1949 ook deed. Daar liepen de paarden weliswaar over de basisafstand van driehonderd meter, maar dan met vier paarden tegelijk. Alleen de winnaar van zo’n serie ging over naar de volgende omloop, waarbij er uiteindelijk vier paarden overbleven. Dutch Hanover met Luut Ensing rekende tijdens de beslissende serie af met Abdullah Scott, Excellentie Brewer en Jay Mc Gregor.

Hilversum
1938Zoo DoorlooperWillem Geersen
(geen kortebaan tussen 1939 en 1994)
1995Flow de MonpelouHuib van den Heuvel
1996Farah WinnesterCees Imming
Wolvega
1936A-draverijWelmoedJ. van Gosliga
B-draverijYmirU.W. de Jong
Duindigt
1949Dutch HanoverLuut Ensing
(geen kortebaan tussen 1950 en 2005)
2006Timothy’s WayLindsey Pegram
(geen kortebaan tussen 2007 en 2014)
2015Blackpearl Trans RManon Pools
(geen kortebaan in 2016 en 2017)
2018Doc HolidayManon Pools
Nootdorp
1996Illowa DiamondHuib van den Heuvel
1997Beauty ApacheGuus Knijnenburg
1998Jade GroenhofJan van Dooyeweerd jr.
1999Icaros van VenloGuus Knijnenburg

'Een kweekvijver voor langebaanbezoek' koppen de communiqués. De kortebaan is een leuke sport, maar dat van die kweekvijver is volstrekte onzin

TipCompetitie

Ben je een echte kortebaankenner of houd je van een gokje? Doe dan mee met de TipCompetitie!

Word vriend of meer

Vanaf € 10,- per jaar houd je Kortebaandraverijen.nl online en krijg je meerdere extra's.