Tour de Kortebaan (slot): De cirkel is rond

25 juli 2020 08:47

Voorlopig zijn alle kortebanen afgelast. Naast het gemis van de sport betekent dit ook dat de liefhebbers dit jaar geen reis maken langs al die gezellige dorpen en steden die een kortebaandraverij organiseren. Voor de redactie van Kortebaandraverijen.nl is dit onaanvaardbaar. Wij gaan daarom op de fiets in negen weken langs alle kortebaanplaatsen, halen herinneringen op en hebben onderweg bijzondere ontmoetingen met betrokkenen vanuit de sport. Via social media kun je onze reis op de voet volgen. Ook houdt hoofdredacteur Mathieu je op de hoogte in dit blog. Vandaag editie 10 (en slot), etappe 9: De cirkel is rond.

Het startsein voor deze laatste etappe van de Tour de Kortebaan klonk voor ons al veel eerder. Dit was nog voordat we überhaupt op het idee van deze Tour waren gekomen. Nadat wij enige jaren geleden als redactie van Kortebaandraverijen.nl een hele winter lang besteed hadden aan het digitaliseren van de kortebaangegevens uit het archief van de NDR en Duindigt is mijn vader vanaf vorig jaar februari begonnen met het digitaliseren van de jaarverslagen en notulen van de vergaderingen van de Kortebaanbond. Een flinke klus, die nog eens wordt bemoeilijkt doordat de verslagen in de beginjaren nog met de hand geschreven werden en het soms veel tijd en aandacht kost om het handschrift te ontcijferen.

Gaandeweg werd het echter veel meer dan overtypen. Door het ontcijferwerk las mijn vader intensief alle verslagen en notulen en leerde daardoor de geschiedenis van de kortebaan op een heel indringende manier kennen. De eerste verslagen uit de jaren ’30 en ’40 kwamen van de hand van Dirk Beekhoven uit Enkhuizen. Hij was in die jaren secretaris én penningmeester. Vele uren werden besteed aan het ontcijferen van het handschrift en het digitaal overnemen. Het is daardoor gemakkelijk voor te stellen dat de secretaris en penningmeester na verloop van tijd begon te leven.

Initiatief

Tijdens het kortebaanseizoen van 2019 sprak mijn vader vaak over de heer Beekhoven en over alles wat hij voor de kortebaansport heeft betekend. Immers, hij was het die samen met de heer Teunis uit Medemblik en de heer Gras uit Hoorn het initiatief nam om de Noord-Hollandse kortebaanverenigingen te verenigen. Een ontwikkeling die er mede voor heeft gezorgd dat de kortebaansport enorm is gegroeid. Reden genoeg dus, om Dirk Beekhoven én zijn opvolgers te benoemen tot ‘Vriend van Verdienste’ van de site Kortebaandraverijen.nl.

De kleinkinderen van Dirk Beekhoven met van links naar rechts: Lida van den Boezem, Geraldine Beekhoven en Else Weddepohl.

Omdat het er op lijkt dat alle kortebanen dit jaar door het coronavirus niet doorgaan en wij op het idee kwamen om langs alle kortebaanplaatsen te gaan fietsen én te bezoeken, vonden wij dat het uitreiken van de oorkonden die bij zo’n titel horen, goed met elkaar te combineren was. De Kortebaanbond heeft inmiddels een geschiedenis van 90 jaar, daarom realiseerden wij ons dat de uitreikingen meestal postuum zouden zijn en dat wij verplicht waren tot het opsporen van nabestaanden. Vol goede moed gingen wij aan de slag. En hoewel niet altijd gemakkelijk lukte het ons en konden wij afspraken maken voor de uitreikingen. Wat wij echter vreesden bleek de waarheid. De nazaten van de heer Beekhoven bleken niet gemakkelijk vindbaar. Logisch, de man was in 1881 geboren en is inmiddels 60 jaar dood!

Voor hulp klopten wij in eerste instantie aan bij Gerlag Vis, voormalig voorzitter van de kortebaanvereniging van Enkhuizen. Daarnaast, zochten wij informatie bij diverse historische verenigingen in West-Friesland. Helaas liepen beide sporen dood. Wanneer wij uitgerekend één van de oprichters van de Kortebaanbond én eerste secretaris en penningmeester niet postuum konden onderscheiden, zou onze Tour de Kortebaan én onze eregalerij niet compleet te maken zijn! Wij legden ons er niet bij neer en bleven zoeken.

Geen belletje rinkelen

Het coronavirus had ervoor gezorgd dat veel van mijn werk was weggevallen, dus aan tijd geen gebrek. Uiteindelijk vonden wij in het archief van de Kortebaanbond de overlijdensadvertentie van Dirk Beekhoven uit 1960. Hierin stonden namen van de familie Beekhoven in Den Haag en de familie Van de Ven – Beekhoven in Hengelo. Via Google werd ik niet veel wijzer. En dus sloeg ik het telefoonboek erbij open. Ik vond een Beekhoven in Den Haag en besloot te bellen. Helaas ging er bij deze meneer geen belletje rinkelen. Hij beloofde wel zijn stamboek te raadplegen. Enkele dagen later liet hij mij per e-mail weten geen connectie te hebben gevonden.

Dan maar op zoek naar Van de Ven in Hengelo. Het telefoonboek gaf mij maar liefst acht opties. Dat gaf hoop. Ik besloot ze allemaal te bellen. Echter, bij het eerste telefoontje was het direct raak! Het was weliswaar geen directe familie, maar wel een mevrouw die de familie kende en de namen wist van twee kleinkinderen. Zij vertelde mij dat ik moest zoeken naar de naam Weddepohl. Van één kleindochter wist ze dat ze naar Nieuw-Zeeland was geëmigreerd. Van de ander wist ze dat ze uiteindelijk naar Friesland was gegaan, maar verdere gegevens ontbraken. Ik moest het daarmee doen en ging op zoek naar Weddepohl in Friesland. Else zou ze heten. Uiteindelijk vond ik een E. Weddepohl in Sneek. Zou dat haar zijn?

Wonderlijk telefoontje

Het werd een wonderlijk telefoontje. Deze mevrouw was inderdaad de kleindochter van Dirk Beekhoven! Vol enthousiasme vertelde ik over mijn lange zoektocht die nu eindelijk succes had opgeleverd en over de onderscheiding die wij wilden uitreiken. Zij was met stomheid geslagen, maar gelukkig ook heel enthousiast. Zij vertelde in grote lijnen de familiegeschiedenis. Beekhoven had twee kinderen. Maar een onderlinge ruzie zorgden ervoor dat de kinderen en daardoor ook de gezinnen uit elkaar zijn gegroeid. Ze vertelde dat ze naast een zus nog twee nichten had, Geraldine en Lida. Maar die had ze maar liefst 55 jaar niet gezien! Van Geraldine had ze wonderwel nog een telefoonnummer bewaard en die gaf ze aan mij.

Even later had ik Geraldine aan de telefoon, die al net zo verbaasd was. Zij woonde in Waalwijk en haar zus Lida in Bergharen. Ook met Lida legde ik diezelfde dag nog contact. Nu de contacten waren gelegd en de kleinkinderen bereid waren de onderscheiding in ontvangst te nemen werd het tijd om de uitreiking van de onderscheiding in te passen in het etappeschema. Ik zocht op de kaart en merkte op dat Bergharen vlakbij Bemmel ligt. Ook Wijchen is in de buurt, de woonplaats van de huidige secretaris van de Kortebaanbond Frans Jansen. Kon het mooier om als sluitstuk van onze Tour de Kortebaan met de huidige secretaris af te reizen naar Bergharen, daar de onderscheiding uit te reiken aan de drie kleinkinderen en als subresultaat de drie nichten weer samen te brengen?

Geweldig voorstel

Helaas bleek een ontmoeting en uitreiking in Bergharen niet mogelijk. Lida vond het risico op een coronabesmetting bij haar thuis te groot. Het moest op een locatie die coronaproof was, het liefst buiten. Wij besloten contact te leggen met Bemmel om te bekijken of wij ons bezoek aan Bemmel met de uitreiking konden combineren. Het duurde even voordat alles rond was, maar uiteindelijk deed Bemmel ons een geweldig voorstel. Wij konden terecht bij Stoeterij Buitenzorg voor de ontmoeting met het bestuur én de uitreiking van de oorkonde. Hoe mooi kan het leven soms zijn?

En woensdag was het eindelijk zover! Tijd om de cirkel rond te maken. In alle vroegte vertrokken wij naar Wijchen om vanaf daar, voor de deur van Helmien en Frans Jansen, te vertrekken voor deze bijzondere laatste etappe.

Helmien Jansen draait de startplaat en we kunnen vertrekken.

Heftige gebeurtenis

Wanneer wij de auto voor hun huis parkeren, staat Frans ons al op te wachten. Hij ziet er goed en gezond uit. Aan niets is te zien dat hij eerder dit jaar getroffen is door een hartaanval. Even later komt tijdens de koffie deze heftige gebeurtenis ter sprake. Het is aan zijn vrouw Helmien te danken dat Frans er nog is. “Ik keek de laatste voetbalwedstrijd op Studio Sport nog even af”, zegt Frans. “Normaal ligt Helmien dan al op bed. Wij hadden opgepast bij onze kleinkinderen en waren later dan anders. Van het moment zelf, weet ik niets meer, maar toen ik de hartaanval kreeg, zat Helmien nog bij mij in de kamer. Zij heeft direct 112 gebeld en door instructies via de telefoon eerste hulp toegepast.”

Frans overleefde de hartaanval en knapte ook bijzonder snel weer op. Even was er nog de angst dat hij er blijvende schade aan over zou houden. Dit bleek gelukkig niet zo te zijn. Frans begon aan zijn revalidatie en zit inmiddels alweer een aantal maanden op de racefiets, één van zijn grote hobby’s. Graag fietst hij vandaag met ons mee. En dat doet ons goed. Nadat Helmien de startplaat heeft laat horen, zwaaien wij gedag en zijn gestart.

Kortebaan naspelen

Wij kennen Frans al lang. Mijn vader en Frans, waren in de jaren 50 van de vorige eeuw buurjongens. Zij speelden in het weiland van de boer aan de overkant onder andere de kortebaan van Stompwijk na. Ook stapten zij als jongens op de fiets naar Zandvoort om daar naar het Nederlands Kampioenschap wielrennen te kijken. Een behoorlijk ritje vanuit Stompwijk. Op zaterdag voor de nieuwelingen en amateurs, na afloop naar huis en zondagmorgen nadat ze eerst naar de kerk waren geweest weer naar Zandvoort voor de professionals. Wanneer ze beiden naast elkaar fietsen, hoor ik ze namen noemen van wielrenners uit vervlogen tijden.

De Zevenheuvelenweg in Groesbeek, een flinke uitdaging met onze fietsen en tassen.

Onze eerste tussenstop is Berg en Dal. Hier ligt geen kortebaanhistorie, maar direct naar Bemmel fietsen maakt deze etappe niet uitdagend genoeg. Dit plaatsje ken ik van een vakantie jaren geleden en ooit stond ik hier aan de start van een pittige hardlooptrail. De route blijkt bijzonder uitdagend. Op de Zevenheuvelenweg in Groesbeek gaat het af en toe flink omhoog. Het valt niet mee om Frans, die volledig in tenue op de racefiets zit, bij te houden. Mijn vader rijden we af en toe zelfs op achterstand, mede omdat hij de zware fietstassen achterop heeft.

Terras

Met zo’n 25 kilometer op de teller lusten we wel koffie. Ik heb vooraf een plek gereserveerd op het terras van Fletcher Parkhotel Val Monte. Hier kunnen we met elkaar alvast deze mooie Tour de Kortebaan afsluiten. Uiteraard hoort daar een gebakje bij en ik heb een presentje meegenomen voor Ruud de Groot, als bedankje voor zijn hulp tijdens de afgelopen negen weken.

Helaas hebben ze het bij dit hotel/restaurant veel te druk. Wij lopen meerdere keren naar binnen en vragen of er iemand aan onze tafel kan komen, maar er komt niemand. We hebben een stop van een half uur gepland en moeten als deze tijd erop zit, dan ook echt weer weg. Koffie zit er niet meer in, maar ik overhandig nog wel een bierpakket aan Ruud. Het is Voorschotens bier, gekocht aan de kortebaanstraat van Voorschoten. Vrijdag zou op de Van Beethovenlaan de kortebaan van Voorschoten worden verreden. Ruud moet die dag maar een flesje opentrekken.

Een terecht bedankje voor Ruud de Groot voor zijn hulp van de afgelopen weken.

Korte stop

Via de rand van Nijmegen en een pittige klim op de brug over de Waal komen we aan in Bemmel. We houden een korte stop bij Piet Schipperheyn, de eerste voorzitter van de kortebaan op de Teselaar. Hij is blij verrast om ons te zien. Wij hadden gepland alleen even gedag te zeggen, maar hij nodigt ons met zoveel enthousiasme uit om naar binnen te komen dat we zijn aanbod niet af kunnen slaan. Hij laat direct zijn laptop zien. “Kijk, ik was jullie aan het volgen en heb gezien dat jullie geen koffie kregen. Leuk dat jullie nu voor mijn deur staan. En ik heb wel koffie!” Helaas blijkt het met Piet niet goed te gaan. Zijn gezondheid laat hem in de steek en in deze coronatijd komt hij dan ook nauwelijks buiten. “Had je ons dan niet buiten moeten laten?”, vragen wij geschrokken. “Natuurlijk niet, deze kans laat ik mij niet ontnemen”, lacht Piet.

Hij neemt ons mee terug in de tijd. Ter ere van het jubileum van de Ponymarkt wilden ze in 2007 iets bijzonders organiseren. Via Nel Nas, van Stoeterij Buitenzorg, kwamen zij op het idee om een kortebaandraverij te organiseren. Samen met de toenmalige secretaris van de Bond, Ad van Zanten en hangend uit de auto met een afstandsmeter gingen ze op zoek naar de juiste locatie. Zo kwamen ze uit op de Teselaar. “Ik ben vervolgens in november naar de Algemene jaarvergadering gegaan. Er was slechts plek voor één nieuwe kortebaan op de kalender. Het ging tussen ons en Veenendaal. Ik wist echter niet dat ik een presentatie moest houden. De man van Veenendaal mocht eerst en vertelde vol enthousiasme over het aantal sponsoren en medewerkers dat hij al had. Ik voelde mij direct kansloos. Ik heb het dan ook heel kort gehouden. Ik heb gezegd dat wij van niets weten en zes vrijwilligers hebben, maar dat wel het hele dorp achter ons staat. Uiteindelijk werden we toch gekozen.”

Een verrassingsbezoek aan Piet Schipperheyn.

Inmiddels is het bestuur van toen gestopt en heeft een nieuwe groep enthousiastelingen de organisatie overgenomen. Piet volgt de sport nog wel en komt elk jaar uiteraard nog even naar de Teselaar. Bij het afscheid, spreken wij af, hem daar volgend jaar weer te ontmoeten. Wij kijken er nu al naar uit.

Kampioenen

Vanaf het huis van Piet is het slechts enkele minuten fietsen naar de Teselaar. We stoppen voor de traditionele foto en kijken even verderop bij het ‘stalterrein’ naar het bord waar alle oud-winnaars op staan. Bemmel eert zijn kampioenen. Prachtig! Vervolgens zetten we koers naar Stoeterij Buitenzorg voor het hoofddoel van deze dag. Het voelt direct bijzonder wanneer we hier onze fietsen neerzetten. Wij worden ontvangen door onder andere Jo de Haar, van de Bemmelse Paardendagen. Hij werkte vroeger op de Stoeterij en heeft via de weduwe van Jan Nas, Thérèse, geregeld dat wij hier terecht kunnen voor de ontmoeting én het uitreiken van de onderscheiding. Ook voorzitter Cor Grasmeijer en diverse bestuursleden zijn aanwezig.

Even later arriveren ook de kleinkinderen van Dirk Beekhoven: Else Weddepohl, Lida van den Boezem en Geraldine Beekhoven. Het is bijzonder om hen na al die telefoontjes nu eindelijk in het echt te ontmoeten. Alle drie zijn ze ook blij om hier te zijn. Nogmaals geven ze aan hoe verrast ze waren door mijn telefoontje en hoe leuk het is dat ze nu eindelijk na al die jaren weer bij elkaar zijn.

Muisstil

Wanneer iedereen zit, neemt volgens afspraak mijn vader het woord. Hij vertelt over alles wat hij in de notulen en verslagen over Dirk Beekhoven heeft gevonden. Het is verder muisstil, alleen het gehinnik van een paard in de wei is hoorbaar. Zichtbaar ontroerd neemt Else Weddepohl namens de andere kleinkinderen de oorkonde in ontvangst. Ook Frans Jansen, neemt als huidige secretaris van de Kortebaanbond, het woord en overhandigt de kleinkinderen het jubileumboekje van 75 jaar Kortebaanbond, waarin ook Dirk Beekhoven een rol speelt. Vervolgens doet Cor Grasmeijer namens de Bemmelse Paardendagen een woordje.

Een unieke samenkomst op de Stoeterij Buitenzorg.

Kleindochter Lida van den Boezem sluit vervolgens af met een verhaal over haar opa. Het is bijzonder om te horen hoe deze man, waar wij de afgelopen maanden zo intensief mee bezig zijn geweest, in het leven stond buiten de kortebaansport. Eén ding herkennen wij wel: zijn punctualiteit. “Als waarnemend burgemeester van Enkhuizen opende hij ooit een raadsvergadering om stipt 20.00 uur, om hem twee minuten later alweer te sluiten omdat er nog niemand aanwezig was. De volgende keer was iedereen op tijd”, vertelt Lida.

Na deze mooie woorden, krijgen we een heerlijke lunch aangeboden. Ik kan gelukkig ook zelf nog even met de kleindochters praten. We spreken af dat ik nog contact met ze opneem om verhalen over hun opa op te tekenen. We kunnen dan een mooi artikel schrijven over de oprichting van de Bond en de persoon die hier medeverantwoordelijk voor is.

Jo de Haar leidt ons daarna rond op de Stoeterij. We gaan onder andere langs de voormalige box van Henri Buitenzorg en staan even later langs de voormalig trainingsbaan. We zien om ons heen veel paarden. Dravers staan er helaas niet meer, dat deze historische plek toch nog intact is, is een cadeau voor de sport.

Hoogtepunt

Het is tijd om weer op de fiets te stappen en terug te gaan naar Wijchen. De kleindochters gaan met elkaar theedrinken. Zij hebben na 55 jaar nog wel wat bij te praten. Voor onze volgers, echte kortebaanliefhebbers, zal dit misschien niet de meest spraakmakende ontmoeting van de Tour de Kortebaan geweest zijn. Echter, voor ons was dit een hoogtepunt. Wij zijn er even stil van.

Op de terugweg neemt Frans de route van ons over. Hij kent de omgeving als zijn eigen broekzak en raadt ons af om via de stad terug te fietsen. Wij gaan over meerdere bruggen, waardoor we nu toch echt over een ‘bergetappe’ kunnen spreken. We stoppen bij het Romeinse masker aan de Waal. Het is een indrukwekkend historisch monument en bovendien een bijzondere plek.

Op de terugweg naar Wijchen.

Op het einde van de tocht vragen wij aan Frans wat wij de afgelopen weken ook aan alle besturen van de kortebaanverenigingen hebben gevraagd. Gaan we nog kortebanen dit seizoen? Het wordt lastig, geeft hij aan. “Wij hebben een inzameling gedaan bij de verenigingen. Dat heeft een mooi budget opgeleverd. We kunnen dus in elk geval iets doen. We zijn bezig met een aantal varianten van een kortebaan op een koersbaan. Er is echter altijd wel iemand die bezwaar heeft. Eerlijk gezegd word ik er moe van dat veel mensen in problemen denken in plaats van in oplossingen. Een kortebaan op Duindigt is ook een optie. Maar zij vragen een behoorlijk bedrag daarvoor. Bovendien, wie gaat dan het geluid en de beelden verzorgen? Wij hebben met BES een vaste afspraak voor de kortebaan, maar Duindigt heeft afspraken met Zonneveld. En zo is er, net als voor alle andere opties, altijd wel een partij die het er niet mee eens is. Alleen met eensgezindheid komen we ergens. Ik hoop echt dat het er nog van gaat komen.” Wij kunnen dat alleen maar beamen. Als wij nog iets van dit seizoen willen maken, zullen we het met elkaar moeten doen!

Finish

Een klein anderhalf uur na het vertrek uit Bemmel rijden we Wijchen binnen. Hier stopt onze Tour de Kortebaan die negen weken heeft geduurd. Negen weken die ik niet gauw meer zal vergeten. Hopelijk was het wel direct de laatste keer dat wij dit hebben gedaan. Immers, wij zijn het geheel eens de slogan die wij in alle kortebaandorpen en -steden hebben opgehangen: fietsen doen wij met plezier, maar volgend jaar zijn we gewoon weer met de paarden hier!

Ook de laatste etappe is volbracht. De Tour de Kortebaan is afgelopen.

Als wij nog iets van dit seizoen willen maken, zullen we het met elkaar moeten doen

TipCompetitie

Ben je een echte kortebaankenner of houd je van een gokje? Doe dan mee met de TipCompetitie!

Word vriend of meer

Vanaf € 10,- per jaar houd je Kortebaandraverijen.nl online en krijg je meerdere extra's.