Bert Smits

De redactie van Kortebaandraverijen.nl heeft Bert Smits postuum benoemd tot Vriend van Verdienste op vrijdag 15 april 2022. Zijn dochter Laura en vrouw Jopie nam de bijbehorende oorkonde in ontvangst.

“Wanneer ben je ermee begonnen?” Het werd hem tijdens de kortebaan van Nootdorp in het jaar 2000 gevraagd. Voor speaker Bert Smits was het een jubileumkortebaan, hij hanteerde de microfoon voor de 250ste keer.

Gijsbertus Laurentius Smits, geboren op 29 augustus 1934, wist het nog precies. “Het was de kortebaan van Zandvoort op 1 juli 1988. Ik was toen al jarenlang drafmanager op de baan van Alkmaar. Drafcomitélid Rees van de Lubbe vroeg mij het te gaan doen. ‘Dat is net iets voor jou Bert’, zei hij. Nou dat had hij goed gezien. Ik was er meteen weg van. Bij de kortebaan komen alle facetten van de drafsport dicht bij elkaar. Trainers, pikeurs, eigenaren en publiek ontmoeten elkaar bij wijze van spreken op de vierkante meter. Op de kortebaan is het altijd gezellig. Ik houd ervan, hoewel ik van huis uit geen paardenman ben. Maar let wel: Toen Bertje Smits een kleine jongen was, speelde hij al met houten paarden. Onder mijn bedje had ik complete stallen gebouwd. Die liefde zat er dus al vroeg in.”

Bert Smits in 1994.

Stem van de kortebaan

Na die eerste keer in Zandvoort sloeg Smits als presentator geen kortebaan meer over. Welgeteld 278 keer deed hij verslag. Hij werd alom een gewaardeerde gast. Niemand bleek in staat de kortebaansport zo goed te kunnen promoten als Smits. Een keurige uitspraak, zonder ook maar een seconde pauze, de juiste intonatie en een enorme kennis van mens en paard. Hij werd de ‘Stem van de kortebaan’.

Het ging daarvoor lange tijd niet goed met de kortebaan. Vanaf de jaren ’60 ging alle aandacht, ook die van de NDR, naar de langebaan. Langzaam, tergend langzaam krabbelde de kortebaan uit het dal. Een kortebaan heeft naast het sportieve aspect zijn eigen sfeer en is een goede gelegenheid om onder het genot van een drankje oude bekenden te ontmoeten. Smits hielp met zijn kundige en vaak humoristische commentaar aan die stijgende populariteit sterk mee. Hij was de man die het publiek wist te bespelen en de spanning kon opvoeren.

Eerste contact

Voor Smits was Zandvoort 1988 zeker niet het eerste contact met de kortebaan. In de jaren ’70 was Smits al lid van ‘Stichting Het Paard’. Deze organisatie had in 1968 de kortebaan van Hoorn weer nieuw leven ingeblazen. Vanuit die stichting hield hij zich bezig met het promoten van de kortebaansport. Onder zijn leiding ontstond een samenwerking tussen de West-Friese verenigingen Venhuizen, Enkhuizen, Medemblik en Hoorn. Via het ‘Kortebaancontact’, dat later veranderde in zijn communicatiemedium ‘Kortebaan Kontakt’, wilden zij het niveau én de amusementswaarde van de sport omhoog krikken.

Met elkaar hoopten zij het al in Venhuizen toegepaste zogenaamde ‘Kloksysteem’ (met prijzen voor de snelste ritten) in te voeren. Ook vroegen zij de NDR om het West-Friesland kampioenschap via een puntentelling te organiseren. In deze tijd zou dat geen enkel probleem opleveren. Sterker, over de regio’s verspreid zijn er nu meerdere competities. Maar toen stond de sport op haar achterste benen en beide initiatieven werden niet geaccepteerd. In 2004 viel na 37 jaar het doek voor Hoorn en werd er voorlopig voor het laatst een kortebaan georganiseerd.

Bert Smits tijdens de kortebaan van Amsterdam-Noord in 1996.

Hobby

Smits had graag nog vele jaren actief gebleven op zijn zo geliefde kortebaan. Begonnen vanuit een professionele insteek, hij bestierde het organisatiebureau Smits Marketing, was het zijn hobby geworden. Het mocht echter niet zo zijn. Op 12 december 1997 kreeg hij een herseninfarct. Dat belette hem een heel kortebaanseizoen in actie te komen. Hij deed er alles aan om terug te komen. Dit lukte in het kortebaanseizoen van 1999.

Mede dankzij de sport krabbelde hij op. “Niet alleen motiveerde het mij omdat ik er dolgraag weer wilde staan, maar ik moest op de kortebaan mijn hersens weer aan het werk zetten. Dat had ik juist nodig.” Met vallen en opstaan hanteerde hij de microfoon. Smits maakte wel eens een foutje. Niet meer dan een ander, maar omdat hij vóór zijn infarct altijd een tien haalde, viel het nu op.

Brief

Totaal onverwacht viel er op 19 december 2001 een brief van de NDR op zijn deurmat. In niet meer dan zes zinnen werd Smits bedankt voor zijn inzet voor de kortebaan en tevens duidelijk gemaakt dat er in het kortebaanseizoen 2002 geen gebruik meer zou worden gemaakt van zijn diensten. Met een wens voor een gezond en gelukkig 2002 werd de brief afgesloten.

Als een mokerslag ontving hij de brief. Net als echtgenote Jopie had hij hier niet op gerekend. ‘Zo ga je toch niet met mensen om?’, dachten zij. Gelukkig, stonden zij hier niet alleen in. Alles wat maar iets met de kortebaan van doen had, kwam in actie.

Oproep

De toenmalige voorzitter van de Kortebaanbond, Peter Bisschop, scheef zijn leden in maart 2002 een brief met de oproep een bedrag te doneren voor een cadeau, aan te bieden tijdens een diner.

De tekst in de brief gaf nog maar eens aan, hoe in kortebaankringen over Bert Smits werd gedacht. ‘Bert Smits was op onze kortebanen een fenomeen die onze sport op een geweldige wijze heeft gepromoot. Niets was hem ooit te veel. Op enthousiaste wijze heeft hij 278 keer een kortebaan verslagen, informatie doorgegeven, paarden en rijders opgeroepen, uitslagen vermeld, lotingen verricht, reclameboodschappen uitgesproken, kortom zoveel gedaan dat het te veel is om op te noemen’.

Bert Smits bij zijn terugkeer op de kortebaan in 1999.

Open rijtuig

Ook paardensportvereniging Hilversum-Alkmaar nam op maandag 15 juli 2002 op gepaste wijze afscheid van Smits en echtgenote Jopie. Gezeten in een open rijtuig kreeg het echtpaar een staande ovatie van het publiek en de aanwezige pikeurs. Van het bestuur kreeg Smits een afscheidsreceptie. Aad Pools bezorgde de familie Smits thuis een kristallen kubus waarin alle namen van de pikeurs waren geslepen. Zo kreeg hij voor zijn jarenlange inspanningen alsnog de eer die hem toekwam.

Uithangbord

Het is de wet van het leven dat aan alles een einde komt. Smits was voor de kortebaansport ruim een decennialang haar uithangbord. Wederzijds hebben zij van elkaar genoten. De sport van Smits en Smits van de sport.

Op 78-jarige leeftijd 28 februari 2013 overleed Smits. Een groot en opmerkelijke man is niet meer.

Ik moest op de kortebaan mijn hersens weer aan het werk zetten. Dat had ik juist nodig

TipCompetitie

Ben je een echte kortebaankenner of houd je van een gokje? Doe dan mee met de TipCompetitie!

Word vriend of meer

Voor € 15,- per jaar houd je Kortebaandraverijen.nl online en krijg je meerdere extra's.