De vergeten kortebaan: Waalwijk en Helmond

20 maart 2019 10:59

In 2019 is het kortebaancircus te gast in 26 verschillende kortebaanplaatsen. De afgelopen decennia werd er echter in ruim honderd verschillende dorpen en steden gekoerst. In de rubriek ‘De vergeten kortebaan’ duiken we de historie in en gaan op zoek naar de plekken waar ooit de beste sprinters van Nederland door de straten denderden. In deel 22: Waalwijk en Helmond.

Sinds enkele seizoenen staat de kortebaankalender -op een enkele uitzondering na- zo vast als een huis. Van Assendelft gaat het naar Wognum, Venhuizen, Sassenheim, Zwanenburg, Warmond en Egmond aan den Hoef, waarna het seizoen vanaf Hoofddorp in een stroomversnelling komt en vanaf september op volle snelheid richting de finale in ’t Zand sprint. In 1986 was dat totaal anders. Het seizoen begon met de eerste en enige kortebaan ooit in Groningen, gevolgd door de eveneens debuterende kortebanen van Waalwijk en Wognum, met tussen die twee ‘vaste waarde’ Venhuizen. Na Wognum stonden Lelystad, Nieuw-Amsterdam, Gorredijk en Zandvoort op het programma. Daarna volgenden Stompwijk, Nunspeet en Meppel; vanaf Voorschoten viel de kalender in zijn vorm en volgorde zoals we deze nu grotendeels kennen.

Initiatiefnemers Martin Eeken (links) en Jaap Poelstra in 2009 op de Kanaaldijk Noord West waar later dat jaar de eerste kortebaan zou worden verreden.

Waalwijk

In deze 22stee editie van de rubriek ‘De vergeten kortebaan’ gaan we terug naar de enige twee kortebanen die in Noord-Brabant zijn verreden: Waalwijk en Helmond. De koers in Waalwijk stond zoals eerder vermeld in 1986 voor het eerst op de kalender. Met een deelnemersveld van twintig paarden en een omzet van slechts 4.107 gulden kon deze eerste aflevering niet echt een succes worden genoemd. Dat gold niet voor Udilia B met Aad Pools, die voor een flinke surprise zorgde door tegen een uitbetaling van bijna 23 tegen één de koers te winnen. Udilia B was destijds in eigendom van Dirk van Roozendaal, die bijna twintig jaar later ook Porsto R in zijn bezit zou hebben. De achtjarige merrie won later dat seizoen ook in Nunspeet. Voor Pools betekende de zege in Waalwijk de start van op dat moment zijn beste kortebaanseizoen ooit met maar maar liefst negen zeges, drie tweede plaatsen, drie derde plaatsen en zes vierde plaatsen. Alleen in 2012 deed hij het, mede dankzij de dadendrang van Blackpearl Trans R, cijfermatig beter met elf overwinningen.

Met de tweede editie van de kortebaan van Waalwijk werd ook het kortebaanseizoen van 1987 geopend. Huib van den Heuvel won door met Zeepijn du Bois tijdens de finale de debuterende Alljay Hanover met Jan Wagenaar te verslaan. De sprintster met de ietwat eigenaardige naam was al een jaar eerder met succes begonnen aan haar loopbaan met een verrassende zege in Medemblik en finaleplaatsen in Roden, Nieuwerkerk aan den IJssel en ’t Zand. Na deze overwinning zou de merrie nog enkele keren starten met wisselend resultaat.

Helmond

Onder de auspiciën van Jaap Poelstra en Martin Eeken werd op 12 juni 2009 de eerste editie van de kortebaan van Helmond verreden. Het werd voor Wim van der Mespel een middag om nooit te vergeten. Uitgerekend op zijn 24e verjaardag reed hij allebei z’n paarden naar de finale. Allereerst Tarzan Weber, die een kleine maand eerder in Wognum had gewonnen. Verrassender was zijn optreden met Yours or mine (foto boven), die in Helmond haar debuut maakte. Ze groeide in de koers, versloeg op weg naar de finale gerenommeerde sprinters als Vulcano Boshoeve en met enig fortuin Viva’s Limburgia en maakte het karwei tegen Tarzan Weber -inmiddels gereden door John Dekker- gedecideerd af. Het was een stunt van de bovenste plank; de totalisator betaalde winnend maar liefst 80 tegen één uit.

Koersen in de ‘Nacht van Helmond’ in 2011. Foto: Nico Visser

Omdat het bestuur in Helmond z’n koers in 2010 niet rond kreeg, gooiden Poelstra en Eeken voor de editie van 2011 het roer om. Besloten werd om ’s avonds te koersen, met een eerste start rond de klok van zes uur. De verlichting op de Kanaaldijk bleek echter net niet voldoende; toen het duister was ingevallen was het vanaf de finish onmogelijk om de start te zien en visa versa. Dat nam niet weg dat de koers een spectaculair slot kreeg met een prachtige finale tussen Tusee JL en Le Dream, die door eerstgenoemde winnend werd afgesloten. Het was de combinatie met trainer en pikeur Aad Pools op de sulky dat seizoen al eerder gelukt om de beste sprinter van dat moment, Le Dream met in Helmond Jan Thijs de Jong op de sulky, zo nu en dan een rit af te snoepen, maar de machtige Franse ruin van Lieven en Christophe de Groote definitief uitschakelen was nog niet gelukt. In Helmond draaide Tusee JL subliem de rollen om en won na Beverwijk zijn tweede kortebaan van dat seizoen.

Nummer drie volgde niet veel later in Heemskerk. Mede-eigenaar Adri van Wijngaarden durfde na die koers zelfs te voorspellen dat Tusee JL nog een serieuze bedreiging voor Le Dream zou gaan worden in het klassement ‘Kortebaanpaard 2011’, maar zover kwam het niet. De Belgische ruin was op de Marquettelaan zodanig zwaar geblesseerd geraakt, dat hij de resterende koersen van dat seizoen aan zich voorbij moest laten gaan.

Thuiswedstrijd

De ruin vertrok daarom een jaar later in Helmond (waar voor het eerst de andere kant op werd gekoerst en Nederland tegelijkertijd een nieuwe koning kreeg) als een outsider, maar al snel bleek dat de ruin op geen enkele manier aan snelheid had ingeboet. Sterker, op een ongeëvenaarde manier vermorzelde hij, de concurrentie en won zijn vijfde kortebaan. Het leverde hem een starthandicap op, maar dat leek Tusee JL niet te deren. In Rotterdam versloeg hij tijdens de finale de vanaf de basisafstand gestarte Zero Option Lane en in Roden zette hij met een ongekende laatste jump in de finale Attila opzij. In 2013 haalde hij nog twee finales, maar winnen zat er niet meer in.

Viva’s Limburgia was de enige deelnemer die tijdens alle koersen in Helmond aan de start verscheen. Eigenaar Karel Gerrits komt uit Helmond en wilde maar wat graag dat zijn pupil op de Kanaaldijk zou zegevieren. Zeker in 2009 was Viva’s Limburgia akelig dichtbij. Het was aan een miscommunicatie tussen de keurmeesters te danken dat de zestienvoudig kortebaanwinnaar de finale niet haalde en uiteindelijk genoegen moest nemen met een derde plaats.

Tusee JL won in 2011 en 2012 in Helmond. Foto: Nico Visser.

Ook in 2011 stal Viva’s Limburgia de show. Met Gerrits zelf op de sulky begon hij aan een welhaast onmogelijke klus vanaf 310 meter. Viva’s Limburgia stak die middag in een prima vorm en liet, ondanks de handicap van maar liefst tien meter, tijdens de eerste twee omlopen geen spaander heel van zijn tegenstanders. In de derde omloop wachtte echter Le Dream. Dat was zelfs voor Viva’s Limburgia een te zware opgave, hoewel het verschil bij de finish minimaal was. Zijn volgende twee deelnames, beide keren weer met Gerrits op de sulky, eindigden in respectievelijk de eerste en de tweede omloop.

De laatste editie van de kortebaan in Helmond, verreden op Koningsdag, werd gewonnen door Zephir. De bliksemstarter uit de stal van Cees Imming was een jaar eerder met Wim van der Mespel al tweede geworden achter Tusee JL, maar draaide in 2013 de rollen om door Tusee JL nu wel tijdens de finale te verslaan. Het betekende voor leerlingpikeur Denise Pennekamp haar eerste zege op de kortebaan. Een jaar later zou ze haar tweede kortebaan winnen met Co Swagerman in Middenbeemster.

Voor Zephir betekende de overwinning, zijn derde, een definitieve starthandicap van vijf meter. Dat was te veel van het goede voor de lichtbruine ruin, die afzwaaide op de kortebaan en daarna nog drie jaar met grote regelmaat in actie kwam op tijdens diverse grasbaankoersen.

Zephir en Denise Pennekamp wonnen in 2013 de vooralsnog laatste kortebaan in Helmond. Foto: Nico Visser

Erelijst

Waalwijk
1986 Udilia B Aad Pools
1987 Zeepijn du Bois Huib van den Heuvel
Helmond
2009 Yours or mine Wim van der Mespel
(geen kortebaan in 2010)
2011 Tusee JL Aad Pools
2012 Tusee JL Aad Pools
2013 Zephir Denise Pennekamp

 Foto: Sassen-Verstraaten

TipCompetitie

Ben je een echte kortebaankenner of houd je van een gokje? Doe dan mee met de TipCompetitie!

Word vriend of meer

Vanaf € 10,- per jaar houd je Kortebaandraverijen.nl online en krijg je meerdere extra's.