De vergeten kortebaan (deel 17): Scheveningen

29 maart 2018 09:45

In 2018 is het kortebaancircus te gast in 27 verschillende kortebaanplaatsen. De afgelopen decennia werd er echter in ruim honderd verschillende dorpen en steden gekoerst. In de rubriek ‘De vergeten kortebaan’ duiken we de historie in en gaan op zoek naar de plekken waar ooit de beste sprinters van Nederland door de straten denderden. In deel 17: Scheveningen.

Waar de kortebanen van Noordwijk en IJmuiden (toen de koers nog over de Kennemerboulevard langs de jachthaven werd verreden) duidelijk mikten op badgasten die een dagje aan de zee combineerden met een middagje kortebaan, deed Scheveningen dat -gek genoeg- niet. Alleen de edities van 1950 en 1980 werden in de zomer afgewerkt; de edities van 1981 tot en met 1984 (georganiseerd halverwege mei) vormden vier keer op rij de aftrap van het seizoen.

Met Miss A won in 1950 een legendarische kortebaner in Scheveningen. De merrie was klein van stuk, maar groeide tussen 1948 en 1953 uit tot een heus sprintkanon. Dat deed ze eerst onder de vleugels van Jan Wagenaar sr., waarmee ze in 1948 in Lisse als driejarige bij haar debuut direct won. De twee seizoenen die daarop volgden, won ze nog eens negen kortebanen. Wellicht door haar opgelopen starthandicap, die inmiddels vijftien meter bedroeg, wisselde ze van eigenaar en trainer. Ze kwam op stal bij kortebaanlegende Jan van Leeuwen en dat pakte bepaald niet verkeerd uit. Haar eerste seizoen voor ‘Dove Jan’, zoals Van Leeuwen bekend stond, werd haar beste ooit met negen overwinningen, waarvan acht met een maximale handicap van twintig meter. In 1952 won ze in Noordwijk haar laatste kortebaan, waarna ze in 1953 haar loopbaan afsloot. In totaal 62 starts op de kortebaan haalde ze 32 (!) keer de finale, waarvan ze er twintig won.

Juiste gangen

Pas dertig jaar later volgde er een tweede editie. De koers over de Boulevard maakte deel uit van ‘Scheveningen te Paard’, een driedaags evenement met tal van activiteiten met en om het paard. Speedy Fortuna won met Cees Imming de koers, maar daar had na afloop niemand het nog over. De aandacht richtte zich op Wim Velis, die zich erg boos maakte over de kamprit van de finale. Zijn Prins Hazelaar ging galopperend van start, maar voor het passeren van de startpalen had hij de juiste gangen weer gevonden. Omstanders bevestigden dit, maar voor de keurmeester op het middenstek was dit natuurlijk vrijwel niet te zien. Prins Hazelaar kreeg de witte vlag en werd uitgeschakeld. Achteraf gaf de keurmeester in kwestie zijn fout toe, maar daar kocht Velis niets voor. Het waren dit soort incidenten die de NDR deed besluiten om het aantal keurmeesters uit te breiden van drie naar vier; een starter, een rechter van aankomst, een keurmeester net na de start en een keurmeester halverwege de baan. Velis kreeg een dikke maand later alsnog waar hij recht op had, toen hij met Prins Hazelaar de kortebaan van Beverwijk won.

Een jaar later won Imming opnieuw; dit keer met Over Pride. Nol Heskes zorgde voor de grootste verrassing van de middag door met Santa Monica als derde te finishen. Het leverde plaatsuitbetalingen op van fl. 54,40 en fl 65,90 in respectievelijk de eerste en tweede omloop. Titia Pride was een jaar later eveneens een verrassende winnaar, want de merrie liep in Scheveningen haar eerste kortebaan. Helaas was deze editie niet om over naar huis te schrijven, want de baan was te zwaar om fatsoenlijk over te koersen; de linkerbaan werd zelfs als ‘onbegaanbaar’ beschreven.

Sfeerbeelden van de laatste kortebaan in Scheveningen in 1993. (Foto: Archief NDR)

Ook de editie van 1983 kon niet bekoren. de weersomstandigheden waren bar slecht. Het publiek regende letterlijk van de baan af. Het weerhield Wim Swart er niet van om zijn eerste kortebaan te winnen. Met Volant F was hij tijdens de finale te sterk voor Uderka S (Aad Pools) en Trespasser (Jan Dijs). Met Volant F zou Swart anderhalve maand later ook winnen in Gorredijk. Voor Cees de Leeuw betekende zijn overwinning in 1984 zijn tweede kortebaanzege. Met Thidelo Dear wist hij de beresterke merrie Uncrowned met Guus Knijnenburg op de sulky tijdens de eindstrijd voor te blijven. Ook voor Thidelo Dear betekende het een tweede overwinning. Een jaar eerder was hij met Tinus Lugies op de sulky de verrassende winnaar geworden in Stompwijk.

Kampioenschap

Yorker W was de sterke winnaar van 1985. De vierjarige ruin had tijdens de eerste kortebanen van het seizoen tijd nodig om deze speciale sprintdiscipline onder de knie te krijgen, maar was eenmaal warmgedraaid amper af te stoppen. Na zijn eerste overwinning in Hoorn volgden opeenvolgende zeges in Medemblik, Enkhuizen, Scheveningen en Breezand. De dadendrang van Yorker W leverde zijn pikeur Manus Bouwhuis echter niet het kampioenschap bij de pikeurs op. De strijd om de kampioenshelm was zelden zo spannend als dat jaar. Met nog één kortebaan te gaan verdedigde Bouwhuis een voorsprong van slechts één punt op zijn directe achtervolgers Jan Wagenaar en Harry Pools. Wagenaar bleek over de langste adem te beschikken. Hij won met Yvon Kitty in ’t Zand en versloeg tijdens de finale in een rechtstreeks duel om het kampioenschap Harry Pools met Yra Alki. Omdat Bouwhuis buiten de punten bleef, sleepte Wagenaar zijn eerste kampioenschap op de kortebaan binnen. Dat zou hem in 1991 opnieuw lukken.

Voor het seizoen van 1986 stond Scheveningen in eerste instantie op de kalender, maar haakte op het allerlaatste moment af. In 1993 keerde de koers over de Boulevard eenmalig terug. Scheveningen Bad bestond 175 jaar en dat was een reden voor Holland Casino Scheveningen om de koers te organiseren. Enjoy Buitenzorg won met Rob de Vlieger op de sulky zijn eerste kortebaan. Het bleek de opmaat van een geweldig seizoen met overwinningen in Stompwijk, Santpoort en Noordwijk. Het was echter niet genoeg om ‘Kortebaner van het Jaar’ te worden. Concurrent Grolsch B (met Tom Kooyman sr. op de sulky de nummer twee van de laatste kortebaan in Scheveningen) won de laatste kortebaan van het jaar in ’t Zand (dit keer met Manus Bouwhuis en vanaf de derde omloop Ruud Pools). Omdat Enjoy Buitenzorg ‘slechts’ derde werd, ging de titel met minimaal verschil aan zijn neus voorbij.

Vorig jaar waren er plannen om de kortebaan in Scheveningen nieuw leven in te blazen. Net als het plan voor een kortebaan in het Haagse Zuiderpark is dit echter nog niet van de grond gekomen.

Erelijst

1950 Miss A Jan Wagenaar sr.
(geen kortebaan tussen 1951 en 1979)
1980 Speedy Fortuna Cees Imming
1981 Over Pride Cees Imming
1982 Titia Pride Aad Pools
1983 Volant F Wim Swart
1984 Thidelo Dear Cees de Leeuw
1985 Yorker W Manus Bouwhuis
(geen kortebaan tussen 1986 en 1992)
1993 Enjoy Buitenzorg Rob de Vlieger

Achteraf gaf de keurmeester in kwestie zijn fout toe, maar daar kocht Velis niets voor.

TipCompetitie

Ben je een echte kortebaankenner of houd je van een gokje? Doe dan mee met de TipCompetitie!

Word vriend of meer

Vanaf € 10,- per jaar houd je Kortebaandraverijen.nl online en krijg je meerdere extra's.