De vergeten kortebaan (deel 13): Harlingen

1 februari 2018 07:59

In 2018 is het kortebaancircus te gast in 27 verschillende kortebaanplaatsen. De afgelopen decennia werd er echter in ruim honderd verschillende dorpen en steden gekoerst. In de rubriek ‘De vergeten kortebaan’ duiken we de historie in en gaan op zoek naar de plekken waar ooit de beste sprinters van Nederland door de straten denderden. In deel 13: Harlingen.

Friesland maakte een dikke tachtig jaar geleden volop deel uit van het kortebaancircuit. Van de 53 dorpen en steden waar in 1936 een kortebaan werd verreden, lagen er zeventien in de provincie Friesland. Naast Harlingen werd er gesprint in Akkrum, Blauwhuis, Franeker, Gersloot, Hardegarijp, Irnsum, Knijpe, Luinjeberd, Makkinga, Mildam, Oldeholtpade, Quatrebras, St. Nicolaasga, Sybrandaburen, Tjalleberd en Wolvega. Op 7 juni 2000 werd in Joure de laatste kortebaan in Friesland verreden. De toen debuterende Adonis Guard won met Aad Pools op de sulky, voor My Lady A (John de Leeuw), Larry Bird (Jacques Geluk) en Lemond Boko (Richard Westerink).

De eerste drie edities van de kortebaan in Harlingen vonden in 1936, 1937 en 1938 plaats op 31 augustus. Op die dag werd destijds Koninginnedag gevierd, een traditie die werd gehandhaafd tot en met 1948. In dat jaar deed Wilhelmina afstand van de troon en verschoof Koninginnedag naar 30 april; de geboortedag van Juliana. Omdat het een nationale feestdag betrof, was de laatste dag van augustus een populaire dag om een kortebaan te organiseren. Zo was er in 1936, op dezelfde dag dat Harlingen koerste, ook een kortebaan in het Overijsselse Blokzijl, in 1937 werd er ook gesprint in Zaandam en in 1938 had naast Harlingen ook Haarlem een kortebaan uitgeschreven.

Mobilisatie

De eerste twee edities werden gewonnen door Hendrik Mensinga. In 1936 won hij de koers met Rose Morgan, die later dat seizoen ook wist te winnen in Den Hoorn, Schagerbrug en Sint Maartensdijk Een jaar later haalde Mensinga met zijn beide paarden de finale. Marten Siderius nam plaats achter Betty Worthy, maar kon niet voorkomen dat Mensinga de koers won met Our Dream. Met vijftien overwinningen op de kortebaan behoort Our Dream tot de meest succesvolle sprinters van de jaren ’30. Alleen Lady Bond (Jan van Leeuwen) met negentien overwinningen en Xuthus (Willem Geersen) met zeventien overwinningen deden het tijdens dit decennium beter.

In 1939 stond Harlingen ook op de rol, maar enkele dagen voor de koers kondigde de Nederlandse regering de algemene mobilisatie af en vertrokken 280.000 soldaten naar hun post. De koers kwam te vervallen, net zoals die van bijvoorbeeld Zaandam, Heemskerk, Blauwhuis, Hardegarijp, Warmond en Lisse. Hoewel het dagelijkse leven door evacuaties en wegversperringen flink was ontwricht, werd er later dat jaar in respectievelijk Enkhuizen, Schagen en Sint Maartensbrug nog wel gekoerst. De kortebanen van Medemblik en Purmerend werden uitgesteld naar respectievelijk 2 en 19 oktober.

Abdullah Scott

In 1946 pikte Harlingen de draad weer op en organiseerde dit keer op 6 juli haar kortebaan. Alleen in 1948 vond de koers nog één keer plaats op Koninginnedag. Tussen 1946 en 1948 scoorde Allouez (foto boven) met Jan de Vlieger op de sulky een heuse hattrick op de Noorderzeedijk. De ‘Reus van de Haarlemmermeer’ versloeg tijdens de eerste van zijn drie finales in de Friese stad Abdullah Scott en dat verdient een extra vermelding. Want Allouez mag met 49 overwinningen dan wel de meest succesvolle kortebaner allertijden zijn, de pupil van trainer en pikeur Jan de Vlieger had doorgaans de grootste moeite om Abdullah Scott te kloppen. Tussen 1944 en 1946 liep het duo elf finales tegen elkaar en acht keer won Abdullah Scott.

De koers van 1949 ging om het kampioenschap van Nederland. Jan Wagenaar sr. won en streek een flinke eerste prijs op van duizend gulden, een bedrag dat omgerekend naar de tijd van nu een waarde vertegenwoordigd van ruim € 4.320. Voor Wagenaar was het zijn eerste nationale titel op de kortebaan. Later volgden kampioenschappen in Lisse (O Nelly Zora), Heemskerk (Prinses Zora) en Schagen (Ronny Zora).

Wellicht had het hoge prijzengeld van een jaar eerder zijn tol geëist, want in 1950 organiseerde Harlingen geen kortebaan. Een jaar later verscheen Harlingen nog één keer op de kalender, maar deelname was enkel voorbehouden aan paarden met eigenaren die in het rayon woonden dat het Noordelijke Eigenaars-Vereniging ‘De Drafsport’ omvatte. Johanna N boekte haar eerste en enige zege op de kortebaan.

1936 Rose Morgan Hendrik Mensinga
1937 Our Dream Hendrik Mensinga
1938  Xoli A.T. vd. Veen
(geen kortebaan tussen 1939 en 1945)
1946 Allouez Jan de Vlieger
1947 Allouez Jan de Vlieger
1948 Allouez Jan de Vlieger
1949 Limbus Jan Wagenaar sr.
(geen kortebaan in 1950)
1951 Johanna N F.J. Arzbach

Enkele dagen voor de koers kondigde de Nederlandse regering de algemene mobilisatie af en vertrokken 280.000 soldaten naar hun post

TipCompetitie

Ben je een echte kortebaankenner of houd je van een gokje? Doe dan mee met de TipCompetitie!

Word vriend of meer

Vanaf € 10,- per jaar houd je Kortebaandraverijen.nl online en krijg je meerdere extra's.